Bài ca ngất ngưởng – Nghị luận văn học lớp 7

Bài ca ngất ngưởng – Nghị luận văn học lớp 7

Hướng dẫn

Một trong những nét nghệ thuật đáng chú ý nhất của ca dao Việt Nam là sử dụng các phép ví von, ẩn dụ. Trong ca dao ẩn dụ, tác giả dân gian thường dùng hình ảnh những con vật nhỏ bé gần gũi với cuộc sống hàng ngày để ngầm so sánh với cuộc đời, thân phận khốn khó của con người. Những con vật tiêu biểu trong ca dao là con cò, con cá bống, con kiến, con tằm, con ong, con ốc, con sếu, v.v. một người – một cô gái – trong khi hai bài thơ trên, mười hai dòng thơ, đều nói về những con vật gần gũi với thôn quê.

Ở bài đầu tiên, cuộc sống khó khăn, vất vả của con người được miêu tả rất cụ thể và ẩn dụ:

Đất nước non trẻ phải vật lộn một mình,

Thân cò lên xuống thác ghềnh nay đây mai đó.

Ai làm đầy hồ chứa kia,

Để ao kia cạn, bỏ con cò?

Nhạc sĩ đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật vô cùng phong phú. Đó là những hình ảnh đối lập (nước lớn đối với cô đơn, thác đổ ghềnh, hồ chứa đầy ao cạn). Nghệ thuật tương phản này thể hiện một nghịch lí của cuộc đời con cò, cũng là cuộc đời của người thợ cày xưa: Một mình phải đương đầu với thiên nhiên rộng lớn, hung bạo (nước non, thác, ghềnh), với bao biến động của cuộc đời ( hồ chứa đầy, ao khô cạn). Cố gắng, siêng năng, vất vả như thế, vất vả khắp nơi như thế nhưng kết quả lại quá nhỏ bé, gầy còm, không đủ nuôi con nên con cò lúc nào cũng… “gầy nhom”. Các phép đối được thêm vào các từ láy kết hợp nước non, từ láy, từ gợi tả thân cò, cò con, đặc biệt là câu hỏi tu từ ở cuối bài “Ông ấy làm cho ai…?” bộc lộ tâm trạng buồn bã, chán chường và trách móc, hờn dỗi. Mỗi dòng thơ là một lời than thở, một tiếng thở dài chua xót. Vì vậy, ngoài nội dung than khóc vì đã phải sống khổ cực, ca dao còn có nội dung phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến ​​xưa. Sống trong xã hội áp bức bất công này, người dân lao động phải trèo thác, xuống ghềnh để mưu sinh, nhưng họ không có hạnh phúc, ấm no. Ai đã gây ra điều này, nếu không phải là những kẻ thống trị thời bấy giờ. Dòng cuối của bài hát là một câu hỏi tu từ, được lược bỏ. Nhưng mạch thơ và dòng cảm xúc của bài thơ đã thôi thúc người nghe, người đọc hưởng ứng …

Xem thêm: ĐỀ 2: Tinh thần yêu nước trong bài thơ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt – Văn mẫu lớp 7

Khác với bài hát đầu tiên, ca sĩ than thở về chính mình, ở bài hát thứ hai, ca sĩ đứng bên cạnh đối tượng để chia sẻ và đồng cảm với đối tượng. Và ngoài ra, trong bài hát đầu tiên chỉ có một “thân cò”, trong bài hát này, có bốn con vật. Mỗi cặp câu đều mở đầu bằng hai từ “xót xa”, tiếp đến là nỗi khổ nhọc, vất vả của “con tằm”, “con kiến”, “con hạc”, “cái cuốc”. Nhìn chung, chúng ta thấy một bức tranh về các loài động vật đa dạng và phong phú. Mỗi đứa trẻ đều có một dáng vẻ riêng, một số phận riêng. Tằm ăn ít, phải nhả nhiều tơ. Những con kiến ​​nhỏ bé tí hon “vẫn phải kiếm mồi” (để nuôi kiến ​​chúa). Con hạc bay không ngừng nghỉ. Còn con cuốc “hét ra máu”, giọng hét lo lắng, chân thành, đau đớn đến chảy cả máu, nhưng không ai trên thế giới này nghe, không ai quan tâm… Người hát bài này có cái hay, cái lớn. quả tim. , cảm thông, chia sẻ với từng con vật nhỏ bé. Quý phái, bề rộng và sâu xa là lòng nhân ái với con người, sự đồng cảm với những kiếp người lao động nhỏ bé, nghèo khó. Hình ảnh những con vật đau khổ là hình ảnh của cuộc sống con người thời xưa. Điệp ngữ “đau đớn” nối tiếp nhau suốt tám dòng của bài thơ, thể hiện những cảm xúc không ngừng lay động, gửi những con sóng trong lòng người đọc.

Xem thêm: Chuẩn bị cho bài 7: Văn bản đề nghị

Còn bài cuối – “Thân em như quả trôi…” – lời văn đưa ta trở lại trực tiếp nghe tiếng than thở của người đàn bà, hay đưa đẩy của người con gái. Lời than thở mở đầu bằng hai giọng hát, thân thể của bạn nảy sinh trong trí nhớ của chúng tôi, rất nhiều bài hát có cùng giai điệu và nội dung giống nhau:

– Thân em như hạt mưa rơi.

Hạt lên chén, hạt ra ruộng cày.

– Thân em như tấm lụa đào.

Chập chờn giữa chợ biết ai là người.

– Thân em như giếng giữa làng.

Người thuần túy rửa mặt, người bình thường rửa chân …

Đó là một chùm ca dao nói lên một cách đầy xúc động những đắng cay của kiếp người phụ nữ trong quá khứ. Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ không được tự quyết định cuộc sống của mình mà hoàn toàn phụ thuộc vào người khác. Dù xinh đẹp, tài giỏi đến đâu thì vận mệnh của họ vẫn luôn như vật thường ngày, hoặc như “lụa”, như “hạt mưa”, hoặc như “trái bần”,… nông nổi, luộm thuộm, đen đủi. may mắn, hạnh phúc, bất hạnh là điều không thể đoán trước. Số phận người phụ nữ ấy đã được nữ sĩ Hồ Xuân Hương miêu tả qua bài thơ “Bánh trôi nước” độc đáo, cũng mở đầu bằng hai chữ Thân em:

Cơ thể của tôi là trắng và tròn

Bảy chiếc phao chìm trong nước…

Những câu ca dao, những vần thơ của Hồ Xuân Hương sẽ mãi ngân vang trong lòng mỗi chúng ta.

Xem thêm: Suy nghĩ về mẹ tôi

Tóm lại, ca dao có khá nhiều và là những bài hát tiêu biểu trong kho tàng ca dao Việt Nam. Các bài hát thuộc chủ đề này thường sử dụng những con vật, những con vật gần đó, nhỏ bé và đáng thương, những hình ảnh, biểu tượng và sự ví von để miêu tả số phận và thể hiện tâm trạng con người. Những bài ca dao này ngoài sự xót xa, đồng cảm với nỗi đau, nỗi khổ của kiếp người nông dân, nhất là người phụ nữ… còn mang ý nghĩa phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến ​​xưa.

Ôn lại đại hội Những bài hát quê hương, đất nước, những con người hay, đáng yêu và tự hào

Nguồn: Bailamvan.edu.vn