Ca dao châm biếm – Vũ khí tinh thần sắc bén của nhân dân ta – Nghị luận Văn 7

Ca dao châm biếm – Vũ khí tinh thần sắc bén của nhân dân ta – Nghị luận Văn 7

Hướng dẫn

Trong kho tàng – Ca dao Việt Nam, cũng như ca dao về tình cảm gia đình, ca dao về tình yêu đất nước, con người, ca dao và ca dao trào phúng chiếm một số lượng đáng kể. . Những câu thơ trào phúng khá cô đọng đã thể hiện được nét đặc sắc của nghệ thuật trào phúng dân gian Việt Nam. Thông qua các hình thức ẩn dụ, tượng trưng, ​​đối đáp, phóng đại …, những câu thơ trào phúng đã phơi bày những sự thật mâu thuẫn, nghịch lý, phê phán những tệ nạn, tật xấu, những con người và hiện tượng bằng hình ảnh đáng cười, đáng chê trách ở đời. Nói cách khác, ca dao trào phúng là vũ khí tinh thần sắc bén của nhân dân ta.

Trong số hàng trăm, nếu không muốn nói là hàng nghìn câu thơ trào phúng, bốn câu châm biếm trong văn bản và ba bài đọc thêm mà học sinh lớp 7 được học có lẽ là tiêu biểu nhất.

Trước hết chúng ta hãy thử xác định xem đối tượng châm biếm của chúng ta là người như thế nào, hiện tượng gì? Anh ta là “chú tôi” – một cậu bé trong làng – giống như một thầy bói, một “cậu bé” (trong bài học chính). Ông là một thầy cúng luôn đánh chũm chọe, một “con mèo” – một loại quan lại, chủ làng. Nó cũng là “chung” (để đọc thêm). Đối với các hiện tượng xã hội, ca dao trào phúng tập trung vào đám ma làng (Bài 3 Văn chính), đám cưới, đám giỗ trong đình chùa, v.v. chức sắc, quan lại từ nhỏ đến lớn, những người chuyên mê tín, dị đoan, v.v. Chúng lười biếng, vị tha, gian dối, độc ác, sách nhiễu nhân dân, gây ra bao nhiêu tiêu cực trong làng ngoài làng, gây bao đau khổ cho nhân dân. Họ đáng cười, đáng trách và đáng lên án.

Xem thêm: Tả con vật mà ta yêu quý và thế giới động vật xung quanh ta: Con gà mái què – Bài học về tình mẫu tử và sức sống mãnh liệt

Đầu tiên phải kể đến là anh chàng “chú tôi” mà nhạc sĩ muốn giới thiệu đến “cô gái hàng chài” xinh đẹp và trẻ trung. “Bác” lười và có nhiều tật xấu, thói hư tật xấu. “Bác” nghiên cứu về tửu (hoặc rượu, hoặc tăm), nghiện chè (hoặc chè đặc), thường ngủ muộn, thích nằm chờ nhiều “ngày mưa”, mong đêm dài (canh no thừa) vậy. rằng anh ta không cần phải ra đồng. Người viết bài hát đã sử dụng câu chuyện ngụ ngôn (“hoặc” lặp lại bốn lần, “ngày” hai lần, “ước” hai lần, “đêm” hai lần) để gợi lên một cảm giác kéo dài, quay cuồng, rất bức bối, khó khăn. Đồng thời, việc chơi chữ, nói ngược (hoặc uống rượu, hoặc tăm, hoặc chè đặc, …) bề ngoài có vẻ ca ngợi người bác tài, nhưng thực chất là để chế giễu, chỉ trích. Lời nói ngọt ngào, hài hước nhưng ý vị phê phán khá sâu sắc.

Sau chân dung “chú tôi” là chân dung ông thầy bói và “cai”, ở bài thứ hai tác giả nhại lại lời của ông thầy bói, ghi lại nguyên văn lời nói của mình trước một cô gái mê tín. Bạn đoán gì và bạn nói gì? Đây đều là những điều quan trọng mà người “đệ tử” cầu mong điều tốt đẹp, mới mẻ. Nhưng cô giáo nói đó chỉ là những lời vô nghĩa, những chuyện như vậy, hiển nhiên không cần đoán cũng không đoán được chút nào. “Giàu không bằng thì nghèo – Ngày ba mươi Tết, thịt treo trong nhà…”, đây là những gì ông đoán về “gia tài” của người con gái. Còn về “gia cảnh, về“ nhân duyên ”thì…“ bà có mẹ, mẹ là đàn bà, bố là đàn ông thì sẽ có chồng, có chồng sẽ có con, con gái hay. trai bao “… Rõ ràng là nhà này xem bói chỉ toàn khoe khoang, nói những điều mà ai cũng biết. Có câu tục ngữ là” thầy bói phán “, thầy bói này không chỉ” nói chuyện “. mà nói là lăng nhăng, dở khóc dở cười, đáng cười hơn nữa là giọng nói của thầy.Tác giả bình dân đã sử dụng nghệ thuật “nói kép”, cường điệu, càng nói càng vô vị, vô nghĩa. Rõ ràng là bài ca dao. phê phán những kẻ hành nghề mê tín, lừa gạt lòng tin của người khác để kiếm tiền. thứ toán học, thờ cúng vu vơ, không khoa học, đôi khi lại thêm những lo lắng không đáng có “Tiên đoán ma, quét nhà phá rác”. Cha anh đã nhắc nhở anh. Phê phán thầy bói, ca dao đồng thời cảnh báo chúng ta. Còn đối với “cậu bé” – trong bài thứ tư – thì có gì đáng chê và chê như thế nào? Chân dung “cậu bé” được vẽ bằng hai nét đối lập. Hàng ngày anh ăn mặc khá sang trọng, đầu đội “mũ lông gà”, đeo “ngón áp út”. Nhưng khi anh ta có công việc, anh ta cần những thứ xa hoa, và anh ta cần quyền uy, “áo ngắn đi thuê, quần dài thuê”, nghĩa là anh ta không có tài sản hay tài năng thực sự. Đó là một danh tính giả, một chức quyền giả! Nhà văn trung thành đã sử dụng nghệ thuật đối lập (ngoài uy nghiêm bên trong) kết hợp với cường điệu (ba năm một lần, mượn áo, thuê quần) để hạ bệ “ông cai”, cũng có nghĩa là châm biếm, phê phán giai cấp thống trị trước đây. . Họ thật đáng cười, thật nực cười, nhưng bản chất của họ rất bình thường, sức mạnh của họ đến mức đáng thương một cách lố bịch …

Xem thêm: Phân tích các câu tục ngữ về con người và xã hội – Văn mẫu 7

Vẫn với những chân dung con người cụ thể, ca dao trào phúng còn vẽ nên nhiều hình ảnh xã hội đáng chê trách. Đây là cảnh chôn nhau cắt rốn trong ca dao thứ ba. Điều thú vị là tác giả sử dụng nghệ thuật ẩn dụ và tượng trưng. Các nhân vật trong đám tang đều là động vật. Tang quyến là gia đình người chết – một loại gia đình nghèo, có thân phận vụn vặt. Khi người thân qua đời, “cò” lo “làm ma”, vừa đau đớn vừa hoang mang. Tuy nhiên, khi bạn bè, người thân gần xa đến thì ồn ào, hỗn loạn, không được để chia buồn, giúp đỡ tang quyến. Ngược lại, “đại ca” uống rượu. Con chim “có một phần”. Chào mừng “đánh trống”. Chim chích chòe “vác lưới đi công cán”, chắc là để báo tin cho cả làng, cứ kéo đến… Mỗi con vật ẩn dụ một loại người nào đó trong làng, già trẻ, gái trai, cấp trên, cấp dưới,… Tính cụ thể. của từ láy, từ láy, từ ghép “la đà”, “sang chảnh”, “ngực trần”,… chụp chân dung cử chỉ, hành động rất chính xác, rất rõ nét. Cảnh tượng này hoàn toàn không thích hợp cho việc tang tóc. Một cuộc tình buồn và nghiêm túc bỗng chốc trở thành một vở hài kịch, một cuộc cãi vã, cãi vã. Thật cay đắng, thật buồn cười, và thật … đáng để khóc. Ca dao phê phán gay gắt một tục lệ làng xưa …

Xem thêm: Tục ngữ – trí tuệ bình dân, những kinh nghiệm quý báu – Bình giảng ngữ văn 7

Mỗi bài một giọng, với những biện pháp nghệ thuật, gây tiếng cười khác nhau, nhưng những bài trào phúng này đều giống nhau: phê phán gay gắt những con người xấu, những hiện tượng xã hội tiêu cực. Đó là vũ khí tinh thần sắc bén mà nhân dân ta đã sử dụng để mong muốn trừ gian diệt ác, xây dựng một xã hội, với những con người lành mạnh, lương thiện. Mặc dù đây là những câu nói của người xưa, nói của ngày xưa, nhưng bằng cách đọc, rồi hiểu và suy ngẫm, chúng ta vẫn tiếp thu những bài học thiết thực cho ngày nay …

Xem lại hội nghị Những bài hát thương tiếc

Nguồn: Bailamvan.edu.vn