Đất nước hùng vĩ được giữ gìn – Bình luận Ngữ văn 7

Đất nước hùng vĩ được giữ gìn – Bình luận Ngữ văn 7

Hướng dẫn

Cùng với các nữ sĩ Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm…, Bà Huyện Thanh Quan đã góp phần làm rạng danh nền văn học trung đại Việt Nam của chúng ta. Bà Huyện Thanh Quan sáng tác ít, nhưng tài hoa hiếm thấy. Tác phẩm của ông hiện gồm sáu bài thơ Đường luật, trong đó có bài thơ Qua Đèo Ngang nổi tiếng và quen thuộc:

Hành quân đến Đèo Ngang bóng xế,

Cây chen đá, chen hoa lá.

Cúi mình dưới núi, vượt qua mấy cô chú,

Rải rác ven sông, một vài ngôi nhà chợ.

Tổ quốc đau xót, người con của dân tộc,

Thương bằng miệng nên mỏi.

Dừng lại, dừng lại, bầu trời, núi, nước,

Một mảnh ghép của tôi với hoàn cảnh của chính tôi.

Bài thơ được viết bằng chữ Nôm, theo thể Đường luật bảy tiếng (mỗi bài bảy tiếng, tám câu) với âm điệu, vần điệu, bố cục cân đối, hài hòa, tự nhiên, đúng luật. đọc to, dễ nghe, dễ nhớ, dễ nhớ. Đọc lướt một lượt từ câu mở đầu cho đến hết, ta có thể thấy rõ bài thơ đẹp như một bức tranh vẽ về một vùng quê miền Trung Việt Nam hùng vĩ, hoang sơ và gợi cảm.

Câu mở đầu cho ta biết cảnh Đèo Ngang hiện ra lúc chiều tà, mặt trời ló dạng. Cảnh gồm có: cỏ, cây, hoa, lá, núi, sông, chợ, một số chòi, một số loài chim nhỏ. Đường nét, màu sắc, chi tiết thoáng, nhẹ nhàng, thanh đạm. Nét vẽ của nhà thơ điểm xuyết gần xa. Hòa với đường nét là những âm thanh vang vọng, tiếng kêu “thiếu nước” của con cuốc, tiếng kêu “thiếu nhà” của chim đa đa. Trong nghệ thuật kết cấu thơ, tác giả khéo léo sử dụng điệp ngữ đối xứng “Lượm ngồi chồm hổm dưới núi, mấy cô chú” với phép đối xứng “Lác đác bên sông, lác đác vài ngôi nhà”, đường nét đối xứng với đường nét, hình ảnh người đối xứng. bọn trẻ. “Tổ quốc đau lòng thương con dân tộc” đối xứng với “Thương nhà mỏi miệng”, âm thanh và tiếng vật đối xứng với nhau, hài hòa, cân đối. Trong nghệ thuật ngôn từ, tác giả lựa chọn những từ ngữ dân tộc, từ tượng thanh cẩu thả, rời rạc, vừa gợi hình, vừa gợi, ảnh hưởng đến sự suy ngẫm và liên tưởng của người đọc. Hơn nữa, trong cấu trúc của câu có sự đảo ngữ tài tình. Trong câu thứ ba, động từ lom nghiêng trước danh từ “tieu” một vài nốt nhạc, ở câu thứ tư, tính từ đảo vị trí lẻ tẻ trước danh từ diễu hành. Theo đó, ấn tượng về bóng dáng chật vật của người tiều phu, sự thưa thớt, hiu quạnh của lều chợ được nhấn mạnh như in đậm trong hình ảnh… Sáu câu thơ đầu có thể nói là hình ảnh về cảnh sắc thiên nhiên phố thị. Đèo Ngang, một con đèo bao la, thấp thoáng bóng người nhưng vẫn còn nguyên vẻ hoang sơ. Cảnh tượng được nhìn vào lúc chiều tà, tác giả đang ở trong tình cảnh xa quê, cảm giác đơn độc nên không gợi lên cảm giác vui tươi, đẹp đẽ mà là nỗi buồn, vắng lặng. Từ khung cảnh, nổi lên một cảm xúc của con người. Mỗi câu thơ đều mang một ý nghĩa biểu cảm, nặng trĩu tâm hồn. Đọc thơ, ta hiểu được tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan: buồn, cô đơn, nhớ nhung. Tiếng chim quốc nỗi nhớ quê, tiếng chim đa đa (đọc chệch thành đình) quê hương yêu thương cũng là tiếng nói của tấm lòng da diết, hoài niệm của tác giả nhớ gia đình và quá khứ xa xứ. Hai chữ quốc gia, dân tộc vừa hiện thực, vừa nói đến hai loại chim, vừa ẩn dụ gợi nhớ dân tộc – quốc gia, quê hương, dòng họ, nước nhà cất lên tiếng gọi tha thiết làm nao lòng người.

Xem thêm: Hãy chứng minh rằng nói dối có hại cho bản thân 3 bài văn mẫu ngắn lớp 7 hay nhất

Trong hai dòng cuối cùng:

Dừng lại, dừng lại, bầu trời, núi, nước,

Một mảnh ghép của tôi với hoàn cảnh của chính tôi.

thì “lòng người”, tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan được bộc lộ trực tiếp. Đến đây, ngòi bút tả cảnh ngụ tình chuyển thành ngòi bút tâm trạng, nội tâm, tình cảm. Đối diện với bầu trời bao la, hùng vĩ, núi non sông nước, nhà thơ như lại thấy mình như một đứa trẻ thơ, nỗi nhớ nhà, tình quê càng da diết, sâu nặng.

Vậy mà chẳng có ai, chẳng tìm được ai để chia sẻ, cùng cảm nhận, để rồi phải thốt lên “Một mình ta biết, một mình ta hay sao” (Nguyễn Du – Truyện Kiều). Ở đây một lần nữa, điều ngược lại xuất hiện. Khung cảnh bao la của bầu trời, tuổi trẻ và non nước tương phản với một câu chuyện tình yêu nhỏ và hẹp. Cảnh càng rộng lớn, hùng vĩ bao nhiêu thì tình riêng càng trĩu nặng bấy nhiêu. Cụm từ moi et moi bộc lộ sự đơn độc gần như tuyệt đối của tác giả. Nhưng đó không phải là nỗi cô đơn tiêu cực, bi lụy mà chính là tấm lòng đau đáu, nặng tình của nữ sĩ Thanh Quan đối với đất nước, với gia đình, rất đáng được cảm thông và trân trọng.

Đọc Qua Đèo Ngang, người ta cảm thấy lời thơ thanh thoát, rất tiêu biểu cho thơ Đường luật của Bà Huyện Thanh Quan. Đèo Ngang hiện ra với cảnh thiên nhiên bao la hùng vĩ, phảng phất bao đời người nhưng luôn hấp dẫn và hoang sơ, đủ sức gợi lên trong tâm hồn tác giả một nỗi nhớ quê, nhớ nhà, một nỗi buồn cô đơn, buồn tủi. .

Xem thêm: Soạn bài lớp 7: Lập luận và phương pháp lập luận trong văn nghị luận

Xem lại bài giảng Bánh Bao – Bài Thơ Nhiều Ý Nghĩa

Nguồn: Bailamvan.edu.vn