Đêm Rừng Việt Bắc và tấm lòng của người nghệ sĩ và người chiến sĩ – Ngữ Văn 7

Đêm Rừng Việt Bắc và tấm lòng của người nghệ sĩ và người chiến sĩ – Ngữ Văn 7

Hướng dẫn

Chủ tịch Hồ Chí Minh – Bác Hồ kính yêu – được nhân dân ta và thế giới tôn kính là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa. Trong hoạt động cách mạng và lãnh đạo, mỗi khi gặp hoàn cảnh cụ thể, ông thường có cảm hứng sáng tác thơ. Mỗi bài thơ của Bác là một mảnh tâm hồn trong sáng, cao đẹp tổng hòa phẩm chất của người nghệ sĩ và người chiến sĩ. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp – 1947-1954 – Bác Hồ đã sáng tác một số bài thơ này. Trong số những bài thơ kháng chiến, Cảnh khuya là một bài thơ khá đặc sắc được Bác Hồ viết vào năm 1947, vào một đêm trăng đẹp ở rừng Việt Bắc, gợi nhiều cảm xúc:

Tiếng suối trong như khúc hát xa,

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.

Cảnh khuya như tranh vẽ, người chưa ngủ,

Ngủ không yên, lo lắng đến nước này.

Bài thơ được làm theo thể Đường Thi tứ tuyệt, bốn dòng, mỗi dòng bảy chữ, có âm điệu, vần và bố cục tương đồng với Đường Thi tứ tuyệt và thơ văn trung đại Việt Nam chúng ta từng biết. Điều thú vị là tác giả Hồ Chí Minh đã có sự sáng tạo khi ngắt nhịp ở câu 1 và câu 4. Ở những câu thơ làm theo luật thơ Đường, nhà thơ thường ngắt nhịp 4/3. Ở câu 1, cảnh khuya là 3/4 (“Tiếng suối trong / như tiếng hát xa”) và câu 4 là 2/5 (“Chưa ngủ / vì lo cho Tổ quốc”). . Điều này vừa làm nên chất thơ mới cho bản nhạc, vừa thể hiện chính xác cảm xúc của tác giả lúc bấy giờ.

Xem thêm: Soạn bài lớp 7: Chuyển câu chủ động thành câu bị động

Hai câu đầu tả cảnh trăng rừng Việt Bắc:

Tiếng suối trong như khúc hát xa,

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.

Câu đầu tiên miêu tả tiếng suối trong vắt từ xa vọng lại. Nghe tiếng suối, nhà thơ ngỡ mình nghe ai hát. Nghệ thuật so sánh là đặc sắc ở đây. Trước đây, Nguyễn Trãi trong Bài ca Côn Sơn cũng đã miêu tả tiếng suối, cũng dùng cách ví von: “Côn Sơn suối róc rách – Ta nghe như đàn hạc bên tai”. Phép so sánh của người xưa tuy hay nhưng vẫn là âm thanh của tự nhiên, gắn với âm thanh của tự nhiên. Và Bác Hồ – lúc bấy giờ – đã so sánh tiếng suối, tiếng thiên nhiên với tiếng người hát, tiếng người phát ra. Nó làm cho tiếng suối sông Việt Bắc gần gũi hơn với con người và mang thêm sức sống tươi trẻ. Sống giữa thiên nhiên, Bác Hồ luôn mong muốn được sống với mọi người. Nói cách khác, Bác luôn coi thiên nhiên là người bạn, người tri kỷ, biết chia sẻ vui buồn cùng Bác. Câu thơ thứ hai: “Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa” tiếp tục gợi tả cảnh thiên nhiên, một bức tranh thiên nhiên tràn đầy sức sống. Đó là một bức tranh có nhiều lớp, nhiều đường nét, hình khối và ánh sáng lung linh. Có một nét đậm là dáng vòm của cây cổ thụ phía trên lung linh dưới ánh trăng. Có một nét tinh tế và hay thay đổi là bóng lá, bóng trăng in trên chùm hoa, in trên mặt đất hay mặt đất, lung linh, rung rinh như những bông hoa thêu. Hình ảnh tuy chỉ sử dụng hai gam màu sáng và tối nhưng lại tạo nên vẻ đẹp lung linh và ấm áp, hài hòa giữa các chi tiết của thiên nhiên và tạo vật. Đây là điều mà nhà thơ thể hiện, ẩn chứa trong câu chuyện ngụ ngôn về chữ “lồng”: “Trăng già bóng lồng hoa”. Đọc thơ, ta cứ ngỡ là vầng trăng, cây cổ thụ và hoa lá, ba vật thể cách nhau hàng vạn dặm, cao thấp, lớn nhỏ, cũng rất khác nhau, nhưng vẫn “hòa quyện” với nhau. hỗ trợ lẫn nhau, cùng nhau vẽ nên một bức tranh kỳ diệu. Bức tranh này do thiên nhiên vẽ nên hay được tạo ra bởi tài năng và sự cảm nhận tinh tế của tác giả – Hồ Chí Minh? Thiên nhiên luôn luôn ở khắp mọi nơi. Cái quyết định vẻ đẹp tươi (hay xấu buồn) của ảnh thiên nhiên là ở lòng người. Nói cách khác, Hồ Chí Minh đã thổi hồn vào cảnh rừng đêm Việt Bắc để tái hiện nó bằng một hình ảnh lung linh và sống động.

Xem thêm: Suy nghĩ về đồ chơi búp bê của học sinh lớp 7 của tôi

Đến hai câu cuối, cảnh đêm rừng Việt Bắc vừa được khẳng định là đẹp như tranh, vừa gợi nhiều cảm xúc cho du khách:

Cảnh khuya như tranh vẽ, người chưa ngủ,

Ngủ không yên, lo lắng đến nước này.

Với một tâm hồn nhạy cảm với phong cách thơ, rõ ràng cụ Hồ của chúng ta đã khẳng định cảnh rừng Việt Bắc về đêm đẹp như một bức tranh.

Trước cảnh đẹp như vậy, hắn say mê đến quên ngủ. Tôi không ngủ được, vì phong cảnh quá đẹp, quá hữu tình. Nếu dừng bài thơ ở đây thì tâm hồn tác giả đã rất đáng trân trọng rồi. Bởi lẽ, yêu cảnh đẹp thiên nhiên, đất nước đến không ngủ được chính là tấm lòng tha thiết yêu quê cha đất nước. Nhưng hồn thơ của người chú vẫn tiếp tục xao xuyến. Hai chữ chưa ngủ không chỉ tóm tắt ba dòng thơ, nói lên nỗi lòng của nhà thơ với cảnh đẹp mà còn mở ra một cung bậc cảm xúc mới. Không ngủ được được trích dẫn và dẫn dắt bằng một câu thơ lục bát, một câu thơ đầy cảm xúc bất ngờ, làm sâu sắc thêm cảm xúc của cả bài thơ: “Bác chưa ngủ vì lo cho đất nước”. Lời nhắn chưa ngủ như một bản lề đóng mở hai mặt tâm trạng của con người: càng say mê cảnh Việt Bắc, càng thao thức, trăn trở vì cuộc kháng chiến, vì sự đất nước, con người làm việc rất nhiều. Hai tâm trạng ấy thống nhất ở Bác, thể hiện sự hài hòa giữa phong cách thơ và nhân cách chiến sĩ của anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa Hồ Chí Minh.

Xem thêm: Chuẩn bị cho lớp 7: Cánh cửa trường học đã mở

Cảnh khuya vừa là bài thơ tả cảnh, vừa ám chỉ và bộc lộ trực tiếp tình cảm, tâm trạng của Bác trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đầy khắc nghiệt. Đọc bài thơ, chúng ta cảm phục và cảm kích sâu sắc tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm cao cả của ông đối với nhân dân, đất nước.

Bài bình luận về Thơ Đường – những giọng cổ, hồn hậu

Nguồn: Bailamvan.edu.vn