Phân tích bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương

Đề: Phân tích bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương

Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là một nhà văn trào phúng nổi tiếng, có lẽ là nhà văn trào phúng độc đáo nhất trong nền văn học nước nhà. Thơ trào phúng, trào phúng và đả kích của Tú Xương được nhiều người yêu thích bởi chất trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng thơ trữ tình của Tú Xương đôi khi được tách ra thành những dòng thơ trữ tình trong sáng, da diết. Hai kiệt tác “Sóng ở đây” và “Thương vợ” tiêu biểu cho chất thơ trữ tình của Tú Xương.

Thuongvo34 - Phân tích bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương

Bài thơ sau là “Thương vợ” của Tú Xương:

“Con sông mẹ quanh năm buôn bán,

Nuôi năm người con với một đời chồng.

Bơi thân cò khi quãng đường dài,

Mặt nước đông nên đông.

Một duyên nợ, một định mệnh,

Năm nắng mười năm mưa dám quản công.

Cha mẹ sống một cuộc sống tiền bạc,

Có phải chồng hờ hững hay không! “

Trần Tế Xương vất vả trong kỳ thi, thi đến lần thứ tám mới đỗ tú tài. Anh học giỏi nhưng anh ngu quá, thực chất thái độ ngu ngốc của anh là cách phản đối chế độ thi cử trái luật, quan trường “bẩn thỉu” thời bấy giờ. Nếu đậu tú tài thì cũng trở thành “công chức nước nhà”. Lúc đó bạn phải đậu tú tài mới được bổ làm tri huyện. Như vậy, bà Tú gần như phải phụng dưỡng chồng cả đời. Ông Tú chỉ biết đem tài năng của mình báo đáp cho bà Tú:

“Quanh năm làm ăn ở nơi mẹ sống,

Nuôi năm đứa con với một chồng. “

Chữ mẹ thật hay, vừa thấy được nỗi vất vả của bà Tú làm ăn quanh năm bên bờ sông Vị, vừa thấy tấm lòng của nhà thơ đối với việc làm ăn khó khăn của nhà thơ. Từ láy là sự tổng hợp nghĩa của các từ mép, bờ, vách, thềm, thành một từ láy do nhà thơ sáng tạo để làm giàu thêm vốn tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán mẹt quanh năm ở “bến sông” nuôi chồng con:

“Một đời chồng nuôi năm con”

Câu thơ chỉ là một vài con số khô khan mà sao mà khôn xiết biết bao! “Nuôi năm con” là do con cái, phải nuôi, phải tính để nuôi. Mà chồng là chồng chứ mấy chồng, sao cứ phải đếm “một đống”? Là vì ​​chồng cũng phải nuôi, mà bà Tư với gánh nặng trên vai nuôi 5 đứa con đã khó, thêm một ông Tư nữa trong nhà là gánh nặng gấp đôi. Khi đó, việc nuôi dạy một Tú, lại là Tú Xương đã đặt ra rất nhiều vấn đề.

Nhưng bà Tư được an ủi vì ông Tư, người tưởng chừng chỉ biết nói cười, đã để ý đến từng bước đi của bà trên con đường buôn bán:

“Nuốt thân cò vắng,

Vắt mặt nước đông con thuyền ”.

Có thể nói, tình yêu thương vợ của nhà thơ dạt dào trong hai dòng thơ này. Hình ảnh con cò bơi lội được lấy cảm hứng từ một biểu tượng trong thơ ca bình dân để nói về người phụ nữ lao động:

Xem thêm: Về lễ hội ở quê tôi

“Con cò bơi bên sông

Gánh nặng làm chồng khóc nhè nhẹ ”

Nếu đảo từ “lặn” lên trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự vất vả của bà Tú thì từ “chao” gợi âm hưởng hỗn tạp (tiếng hì hục, tiếng cãi nhau) “tấp nập phà”. Hai tình huống rất tương phản: “thiếu vắng” và “sung túc”. Người phụ nữ gánh hàng đi trên con đường vắng vẻ thật là khổ. Nhưng đi “đò đông” thì sợ thật! Nghĩa là xét về mọi mặt, nhà thơ cũng rất yêu vợ, tình yêu thật thấm thía và cảm động.

Chuyển sang hai bài, tác giả miêu tả nội tâm của bà Tú, bài thơ như một lời độc thoại của một người phụ nữ:

“Một số phận, hai món nợ, một số phận,

Trời mưa thuận gió hòa, hắn mới dám quản công ”.

Người ta thường nói “vợ chồng là duyên số”. Nhà thơ Tú Xương đã gạch chân từ ghép “duyên nợ” trong hai từ đơn giản: “nợ – duyên”. “Nợ” vốn đã thiêng vì có sự tham gia của người vô hình (M. đối với bà Nguyệt), và “nợ” đã trở thành trách nhiệm nặng nề. “Một duyên hai nợ” đã diễn tả sự vận động trong tâm trí bà Tú. “Một nhân duyên, hai duyên nợ, một mệnh trời” là bà Tú đã thuận theo ý trời và lòng người (chính lòng mình!). Tóm lại, bà Tú chấp nhận! Và chấp nhận cuộc hôn nhân đầy duyên nợ này, nàng chấp nhận một gã khờ khạo “không phạm phép tắc”, nàng chấp nhận làm quan “kẻ ăn lương vợ người ta” nên không dám “quản công”:

“Năm nắng mười năm mưa dám quản công”

Cụm từ “dãi nắng dầm mưa” được tác giả vận dụng sáng tạo để tạo nên “năm nắng mười mưa”. Phải nói rằng những con số trong thơ Tú Xương rất thần thánh. Tôi thấm thía hai con số năm – một trong câu luận án (Nuôi 5 đứa con với một đời chồng). Bây giờ đây là điều kỳ diệu của các số một-hai và năm mười trong bài luận. “Một Duyên Nợ Hai Nợ” đối với “Năm Ấy Là Nắng Mười Khó”, cho thấy những khó khăn ngày càng tăng dần, bà Tú đã chịu đựng tất cả.

Trước một người vợ tài hoa, đảm đang, chịu thương chịu khó “nuôi đủ năm con với một chồng”, nhà thơ chỉ biết tự trách mình.

“Cha mẹ có thói quen sinh hoạt không tốt,

Có phải chồng hờ hững hay không! “

Vì quá yêu vợ, nhà thơ tự trách mình, tự trách mình nặng nề. “Cha mẹ đã quen…” nên nó trở thành một sự sỉ nhục đối với tôi. Đây thực ra là cách ông Tú nhún vai để cho công lao của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương không phải là “tiền”. Ăn uống cũng ngon, “bất hiếu” quá nên nhà thơ nói thật chứ không tình, không nghĩa. Sắt thép với quyền lực mà lại dịu dàng với vợ như vậy thì quả là người đáng kính.

Bằng tình cảm chân thành, bằng nghệ thuật sống động, Tú Xương đã thể hiện hình ảnh người phụ nữ tài sắc, đảm đang, chăm lo cho chồng con. Bà Tú có những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam xưa.

Bao nhiêu công lao trong gia đình, ông Tú giành cho bà Tú, ông chỉ nhận được một chữ “không”. Nhưng bình tâm mà nói, ông Tú cũng xứng với bà Tú vì ở mảnh đất gian khổ, vất vả này có hàng triệu người như bà Tú, nhưng chỉ có một bà Tú được vào cõi thơ ca, trường sinh bất lão!

Nguồn Edufly

Xem thêm: “Ý tại ngôn ngoại” là một trong những đặc điểm tiêu biểu của thơ Đường. Em hãy chứng minh đặc điểm này qua các bài thơ Đường đã học trong chương trình.