Phân tích bài thơ Tiến sĩ giấy của Nguyễn Khuyến

Đề: Phân tích bài thơ Tiến sĩ giấy mực của Nguyễn Khuyến.

Trăng Trung thu sáng như gương. Trung thu là Tết của trẻ em, người lớn thường mở tiệc ngắm trăng và làm rất nhiều trò chơi cho trẻ em. Trước đây, để khuyến khích con cháu chăm lo học hành, ông bà, cha mẹ đã tặng nhau một món đồ chơi đặc biệt là hình nộm tiến sĩ, gọi là ông tiến sĩ giấy hay tháng tám. Một vài thanh tre và một vài mảnh giấy màu là bàn tay điêu luyện của người nghệ nhân đã tạo nên dáng vẻ của một vị tiến sĩ ở thời kỳ huy hoàng nhất của mình: vinh quy bái tổ.

isan04 - Phân tích bài thơ Tiến sĩ giấy của Nguyễn Khuyến

Bài thơ “Tiến sĩ giấy” nằm trong chùm thơ trào phúng của Nguyễn Khuyến. Nhưng trào phúng thường phải trữ tình mới hay. Ai cũng biết Tam nguyên Yên Đổ cũng là một bậc danh nhân, tài hoa, lại hiểu tiến sĩ giấy chỉ là trò trẻ con, sao lại làm thơ trêu ngươi?

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Khuyến viết:

Cũng cờ, cũng thờ biển, cũng cân đai,
Kêu anh tội nghiệp quá ai ơi!

Tác giả miêu tả một tiến sĩ bằng giấy với đầy đủ những thứ sang trọng được vua ban cho những ngày vinh quy như cờ, biển, cân, thắt lưng và còn được gọi là Nghè. Tại sao nhà thơ sử dụng một loạt bốn từ chỉ trong hai câu? Đọc ngữ điệu giống như thể hiện sự ngạc nhiên trước một điều gì đó kỳ lạ. Người đọc ngầm hiểu rằng ở đời có những vị tiến sĩ nghèo thật, đáng được cờ, biển, thắt lưng này nọ, nhưng ông tiến sĩ này cũng đầy rẫy, cũng được thiên hạ xưng tụng nhưng chẳng có giá trị gì, vì chỉ là đồ giả. người giấy. Nghĩa đen là vậy, nghĩa bóng là tuy có muôn hình vạn trạng nhưng tài năng và đức độ chẳng là gì cả. Hàm ý sâu xa của Nguyễn Khuyến vừa là để miêu tả bộ dạng của một ông tiến sĩ giấy, vừa gợi cho người đọc nhớ đến những người tuy mang danh nghĩa sĩ, đội nón xanh nhưng thực sự không có tài cán gì.

Hai câu thực tế tiếp tục phát triển ý nghĩa này:

Mảnh giấy tạo nên áo chống đạn,
Son môi làm nổi bật khuôn mặt văn học.

Với một vài mảnh giấy xanh, lục, đỏ, người phục vụ đã làm đồ chơi, dán vào đó một bức tranh vẽ bác sĩ bằng giấy, vẽ mặt trắng bệch và dùng son môi tô cho đẹp trai. Phần này là sai. Còn tấm giáp thân (tấm đầu sơn son thếp vàng nên còn gọi là tấm bình phong màu vàng) dùng để ghi danh những người đỗ đại học, từ tiến sĩ trở lên. Văn chương có nghĩa là tài năng trong văn học. Gương mặt văn học chính là cách gọi những bác tài xứng đáng với danh hiệu cao quý này. Tạo áo giáp và một khuôn mặt rõ ràng không chỉ cần một vài mẩu giấy và một vài lần quẹt son. Để trở thành một người thông minh, tài giỏi và vĩ đại, phải mất nhiều năm, có khi là cả đời người, việc gặp thầy, gặp bạn mới không phải là điều dễ dàng. Tuy nhiên, trong cuộc sống có rất nhiều bác sĩ bằng xương bằng thịt, có bằng cấp thật nhưng không khác gì bác sĩ giấy. Áo giáp và khuôn mặt văn chương chỉ là kết quả của những mảnh giấy do sức mạnh bạc phơ, son phấn để che mắt thiên hạ. Có thể là như vậy, cái thật và cái giả ở đây vẫn còn lẫn lộn, chưa phân biệt rõ ràng! Sự giả tạo không bị tác giả chỉ trích.
Hai bài kiểm tra:

Xem thêm: Vẻ đẹp nhân cách Tú Xương qua những bài thơ em biết

Cơ thể ảo của Siamese rất nhẹ,
Giải thưởng danh giá này là một món quà trời cho.

Không còn giấu giếm, không còn bóng gió, từ miêu tả bên ngoài, nhà thơ đi vào đánh giá nội tâm, luôn nói về ông tiến sĩ giấy như: nhẹ thân, hời vì làm bằng giấy và bán với giá rất bèo. nhưng ý nghĩa đã vượt ra khỏi hình thức của ông đồ giấy và nói thẳng vào những người mặc áo quần nghèo khổ nhưng tài hoa, nhẹ dạ cả đời không làm được gì xứng đáng với danh hiệu cao quý này. Tuy nhiên, cũng khoe khoang của cô gái nổi tiếng thám tử, giá của vinh dự này là quá rẻ, quá tốt, chỉ là tình cờ mua được. Ý nghĩa trào phúng, trào phúng sâu sắc của bài thơ ở đây đã được thể hiện rõ nét.

Như vậy, không chỉ Tết Trung thu hàng loạt ông tiến sĩ giấy mới xuất hiện mà ngày nào cũng có những ông tiến sĩ giấy. Trong số quan lại triều Nguyễn cuối thế kỷ 19 thiếu áo chống đạn, mặt văn chương nhưng cũng không hơn gì loại tiến sĩ giấy. Lớp trước sợ kẻ thù và hèn nhát đầu hàng. Tầng lớp sau này dựa vào lý luận thời vụ, trở thành quan lại triều đình bù nhìn, hiền lành chấp nhận cuộc sống làm tay sai của thực dân Pháp. Lúc này, quần áo chẳng những không nhẹ, tiếng tăm chẳng những không tốt mà còn bẩn. Vì vậy, tác giả kết thúc bài thơ bằng hai lời nhận xét sâu sắc:

Ghế chéo, ô màu xanh lam ngồi trang nhã,
Hãy nghĩ đồ chơi thực sự trở thành đồ chơi!

Trở lại nhan đề bài thơ và đối với hai đối tượng một thấy, một ẩn, một tiến sĩ giấy và một tiến sĩ bằng xương bằng thịt, ta thấy giá trị không khác nhau.
Có một điều lạ là giọng thơ Nguyễn Khuyến rõ ràng có ý phê phán, cười mà không chê, cười thoải mái, hả hê, nhưng trong sự chế giễu này cũng có sự tự giễu. Bởi lẽ, ông cũng là một người nghèo thực sự, huống hồ Tam Nguyên Yên Đổ đã nổi tiếng, nhưng đứng trước tình cảnh đáng buồn của đất nước lúc bấy giờ, ông đành ngậm ngùi thở dài, bỏ cuộc, bất lực.

Ghế chéo, ô xanh ngồi trang nhã là bình luận theo kiểu đề cao nhân vật, rồi bật ra lời mỉa mai chua chát khi phải vạch trần sự thật là bác sĩ thật hay bác sĩ giấy bây giờ đều ngu như vậy. ! Dù nỗi đau chưa thành nước mắt nhưng vẫn còn đọng lại trong lòng nhà thơ.

Bài thơ của Tiến sĩ Giấy mới đọc, tưởng chỉ là một bài thơ hồn nhiên giản dị, nhưng nếu ngẫm kỹ sẽ thấy nó chứa đựng chất trữ tình trào phúng sâu sắc, đáng trân trọng.

Xem thêm: Phân tích đoạn thơ sau đây trong bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Chế Lan Viên: Tây Bắc ơi! Ôi, mười năm Tây Bắc … Bữa cơm nếp đầu tiên còn thơm