Phân tích cảnh khuya của Hồ Chí Minh

Phân tích cảnh khuya của Hồ Chí Minh

Hướng dẫn

Cảnh khuya là một trong những sáng tác đặc sắc của Hồ Chí Minh, bài thơ khởi nguồn vào thời điểm đất nước chìm trong bom đạn, người cách mạng đang loay hoay tìm mưu lược để đem lại thắng lợi trong cuộc đấu tranh ác liệt này. Bài thơ đã mang đến cho người đọc sự rung động mạnh mẽ trước vẻ đẹp của thiên nhiên và tấm lòng quan tâm của con người đối với đất nước.

Khi đất nước hứng chịu bom đạn, người chiến sĩ cách mạng đã ẩn mình để tìm hướng đi của cách mạng. Trên chiến khu Việt Bắc, sau những giờ phút mỏi mệt, trước cảnh đêm núi rừng, ông xúc động trước cảnh đêm thanh tĩnh. Điều đầu tiên mà người chú cảm nhận được giữa thiên nhiên hoang sơ là dòng nước chảy róc rách:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa.

Người chú đã rất sắc sảo khi so sánh tiếng suối với tiếng hát. Âm thanh của dòng điện ban đầu anh cảm nhận được bằng thính giác, nhưng khi nghe dòng điện, anh cảm nhận được sự “rõ ràng” của dòng điện. Con suối này phải rất mềm và mát, đó cũng phải là món quà đặc biệt mà thiên nhiên núi rừng ban tặng cho những người lính trên con đường dài mệt mỏi. Không những thế, tiếng suối còn “trong trẻo như khúc hát xa”. “Tiếng hát nơi xa” là một âm hưởng rất đặc biệt. Phải là một giọng thật cao mới có sức lan tỏa mạnh mẽ, để từ xa người ta vẫn cảm nhận được. Đó cũng là một bài hát vang lên trong khoảng lặng bởi nếu không nó sẽ bị trộn lẫn với bao nhiêu âm thanh phức tạp của cuộc sống, liệu người ta có thể cảm nhận được từ xa? Điều thú vị trong những câu thơ của Bác là tiếng hát của thiên nhiên được ví như tiếng hát của con người. Điều đó thể hiện cảm hứng nhân văn sâu sắc trong các bài thơ của Bác.

Xem thêm: Phê bình bài thơ “Tự do” của Eluya

Chắc chắn trời đã khuya nên anh mới có thể lắng nghe tiếng suối lấp lánh ấy. Cũng không có gì khó hiểu bởi không gian núi rừng thường được bao phủ bởi nhiều âm thanh phong phú: tiếng chim hót, tiếng gió thổi, tiếng xào xạc của rừng cây, tiếng muông thú gọi bầy… Trong bài thơ “Cảnh từ Việt Nam. Rừng Bắc ”, chú viết:

“Cảnh rừng Việt Bắc đẹp quá

Vượn hót và ríu rít suốt ngày.

Vì vậy, có lẽ, đó là sự yên tĩnh hiếm có của thiên nhiên núi rừng vào ban đêm. Thiên nhiên êm đềm nhưng tâm hồn con người cũng bình lặng, thanh thản hòa mình vào vẻ đẹp của thiên nhiên. Thiên nhiên lúc này mới hữu tình làm sao:

Lồng trăng lồng bóng cây cổ thụ lồng hoa

Cảnh vật thật đẹp và thơ mộng, hai chữ “lồng lộng” trong cùng một câu thơ đã tạo nên những ấn tượng rất riêng. “Cage” là động từ chỉ các đồ vật được đặt một cách thích hợp để tạo thành một tổng thể. Câu thơ hữu tình như một hình ảnh hữu tình: ánh trăng bao la soi bóng cây cổ thụ, bóng cây cổ thụ nhẹ nhàng phủ lên cành hoa. Bác dùng từ “lồng” rất “thắm”, nó trở thành “chữ nghĩa” cho câu thơ. Chỉ với từ đó, cảnh vật như giao hòa, nương tựa vào nhau một cách hữu tình, đáng yêu. Đôi mắt người lính cách mạng Hồ Chí Minh thật đa tình và nhân hậu.

Xem thêm: Bình giảng ý nghĩa hình tượng ngọc – giếng trong Truyện An Dương Vương và Mỵ Châu – Trọng Thủy

Cảnh đêm sinh động và xúc động chứng tỏ một điều: người thưởng ngoạn khác xa với giấc ngủ bình yên bình thường. Do đó phải:

Cảnh khuya như vẽ ai đó chưa ngủ.

Cảnh đêm thanh tĩnh trong trẻo càng làm nổi bật hình ảnh Bác Hồ thao thức thao thức trong đêm thanh tĩnh. Con người hòa mình vào thiên nhiên để hát lên những vần thơ ca ngợi thiên nhiên núi rừng, nhưng đó chỉ là phút phiêu bồng theo mây gió, trong khi tâm hồn thực sự được gửi về một chân trời khác: Chưa ngủ vì trăn trở về Thơ. âm thanh như một chiếc đồng hồ báo thức cho người đọc. Cứ tưởng các cô chú đang lặng lẽ thưởng ngoạn cảnh trăng vằng vặc, nhưng thực ra lòng người vẫn đau đáu tình cảm quê hương đất nước. Người chú “không ngủ” vì một lý do cụ thể Hồ Chí Minh: “vì lo việc nước”. Nói điều này vì Bác đã nhiều đêm mất ngủ, nhiều đêm trằn trọc vì Toàn quốc kháng chiến:

“Một súp, hai súp, ba súp nữa

Trằn trọc, trằn trọc, băn khoăn về giấc ngủ không ngon

Nhìn bốn, nhìn năm chỉ chợp mắt

Ngôi sao năm cánh vàng mơ chung quanh ”.

Vì vậy, dù có tạm lắng lòng mình hướng về cảnh vật xung quanh (lời chào người bạn đời đời của nhà thơ Kim) nhưng tâm hồn Bác vẫn luôn hết lòng vì đất nước, non sông, cho dân tộc. Và như nhà thơ Minh Huệ đã nói:

Xem thêm: Giới thiệu hoàn cảnh, tâm trạng của An – Ray Xô – Cô – lốp sau khi Chiến tranh thế giới kết thúc và trước khi gặp bé Va-ni-a trong đoạn trích Số phận con người của Sol – Khốp

“Tối nay Bác ngồi đó

Tối nay bác không ngủ

Vì một lý do chung

Bác là Hồ Chí Minh ”

Bài thơ tả cảnh thiên nhiên tươi đẹp và thể hiện tình cảm sâu nặng của Người đối với nhân dân, đất nước. Bài thơ kết thúc với dư âm bao la lan tỏa. Đã hơn một lần chúng ta không khỏi xúc động trước tấm lòng nhân ái cao cả của Bác, nhưng mỗi lần đọc lại “Cảnh khuya”, chúng ta lại tràn ngập cảm xúc của một con người mà cả cuộc đời không bao giờ nguôi trong giấc ngủ của mình.

Nguồn: Vietvanhoctro.com