Phân tích thủ pháp nghệ thuật tương phản trong tác phẩm “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

Phân tích thủ pháp nghệ thuật tương phản trong tác phẩm “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

Hướng dẫn

Phân tích thủ pháp nghệ thuật tương phản trong tác phẩm “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

Tương phản là một kỹ thuật nghệ thuật được sử dụng khá phổ biến trong sáng tạo văn bản. Nó thể hiện bản thân bằng cách tạo ra các hành động, cảnh và các thuộc tính đối lập. Từ đó làm nổi bật một ý hoặc toàn bộ nội dung tư tưởng chính của tác phẩm. Trong số những truyện ngắn lớn của văn học Việt Nam những năm đầu thế kỷ, có thể nói truyện ngắn “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn là một sự vận dụng sáng tạo và sắc sảo những thủ pháp nghệ thuật nói trên.

Sống chết mặc bay là một hình ảnh, một mặt tương phản với cảnh người dân đang phải vật lộn vất vả, căng thẳng trước nguy cơ vỡ đê. Một bên là các quan phủ cùng nhau, tướng quân đứng đầu xông vào đánh tổ tôm, khi đáng lẽ bọn họ là quan lại cha mẹ ở phía trước. Câu chuyện bắt đầu lúc nửa đêm, trời còn mưa to, nước sông dâng cao, con đê có vẻ bất tiện thì bị vỡ. Trên đê, “dân làng bảo với hàng trăm ngàn người từ chiều đến hôm nay đã cố gắng hết sức để giữ lấy”. Cảnh tượng bảo vệ đê diễn ra hỗn loạn và căng thẳng: “Trống đánh liên hồi, ốc thổi không ngừng, người kêu nhau, nhưng ai cũng có vẻ mệt”. Nhưng mưa cứ rơi, nước cứ lăn tăn. Sức mạnh của con người dường như đã tỏ ra bất lực trước thiên nhiên.

Xem thêm: Cốm Vòng – Đặc sản Hà Nội, Đặc sản Việt Nam – Bình luận Văn học 7

Trong khi “dân chúng tay chân lấm lem bùn đất, hàng trăm nghìn người sợ hãi, đang dùng thân thể yếu ớt chống chọi với mưa to gió lớn” thì các bậc phụ huynh và những người gác chắn chắn sóng đã tuyên bố như vậy ”. ở đình kia … ”, đình làng. Ông ở trên đê cũng vậy, nhưng cao ráo và vững chãi, dù nước có lớn đến mấy cũng không thành vấn đề. Bạn đang ngồi ở bàn làm việc? Không, không sao cả, nên hãy mang nó cho người ta. “Trên sập … có quan, uy nghiêm, ngồi uy nghi”. Nhưng anh ấy không dẫn mà lại … xây bàn tổ tôm. Trong thảm bạc này cũng có tất cả các đại mỹ nam: giáo chủ, đội thứ nhất, thứ hai, cộng với quốc trưởng cũng đã ngồi để hầu hạ thiếp. “Bố mẹ” ngồi đây hết rồi, đằng này con cháu khóc ré lên.

Chiếu bạc ổn định, trang nghiêm. Ngoài đánh tổ tôm, chúng còn hút sách, ăn uống, hầu đồng,… và nhiều thứ khác nữa. Trong khi đó bên ngoài, mưa gió tiếp tục ầm ầm, dân làng hoang mang.

Văn của Phạm Duy Tốn rất tự nhiên. Anh liên tục miêu tả, miêu tả xen kẽ hai cảnh như thể chúng là những lời nhắc nhở nhỏ nhoi. Vậy mà người đọc cảm thấy thích thú và run sợ vì lo cho tính mạng của bao người hôn đê và cũng vì thế mà căm ghét những tên quan tham lam vô trách nhiệm.

Xem thêm: Nhà văn Nguyễn Bá Học đã nói “Đường đi khó không khó vì non sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi sông”. Tôi hiểu câu nói này như thế nào? Hãy giải thích và chứng minh

Biện pháp nghệ thuật tương phản tiếp tục được phát huy và được tác giả đẩy lên cao trào khi con đê bị bẻ gãy bằng cách so le. Có người nói nhỏ: “Có khi vỡ đê!”. Nhưng “anh cau mày nói: tệ quá!”. Quan đang hừng hực khí thế, nên các quan hầu thiếp luôn nương tay, yên vị. Một lát sau, có người vội vàng chạy tới. “Bẩm … quan lớn … vỡ đập rồi!”. Tuy nhiên, kèm theo đó là những lời mắng mỏ kèm theo gương mặt đỏ bừng, tức giận. Lời thoại của tác giả thật tài tình. Càng về cuối truyện, cuộc chuyển dạ càng ngắn lại, chóng vánh, lo lắng, ổn định. Mọi người không ngừng la hét, la hét, nổi trên mặt nước. Còn đối với người cha, người mẹ, khi con đập kia vỡ ra là một khoảnh khắc đáng mừng. Quán vo ve, xôn xao hơn bao giờ hết.

Với lối miêu tả chân thực nhưng cũng rất sinh động, sự đan xen tài tình và sự kết hợp của hai biện pháp tăng cấp và tương phản, cuốn tiểu thuyết đã vạch trần một cách gay gắt thái độ bất cần của bọn quan tham lam. Đồng thời, sống chết mặc bay cũng thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với nỗi đau của con người. Nhờ thành công cả về nội dung và nghệ thuật, “Sống chết mặc bay” xứng đáng là truyện có chất lượng đầu tiên trong văn học Việt Nam hiện đại.

Xem thêm: Dựa vào những tác phẩm, câu chuyện đã học hoặc đã đọc về Bác Hồ kính yêu, em hãy chứng minh rằng nhân dân ta được Bác Hồ kính yêu vô bờ bến, đặc biệt là các cháu thiếu niên, nhi đồng.

Nguồn: Bailamvan.edu.vn