Phong cách nghệ thuật của Thạch Lam qua truyện ngắn Hai đứa trẻ

Đề bài: Phong cách nghệ thuật của Thạch Lam qua truyện ngắn Hai đứa trẻ

Thạch Lam là một trong những nhà văn nổi tiếng của nền văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945, tác phẩm của ông có một phong cách đặc biệt thể hiện tài năng và sức sáng tạo nghệ thuật độc đáo của ông. Truyện ngắn của Thạch Lam không lôi cuốn người đọc bằng những tình tiết xung đột gay cấn mà lay động người đọc bằng lối kể chuyện xúc động, tự tin trước những cảnh đời, cảnh đời tăm tối, tù túng, nghèo khó. Đó cũng là đặc điểm chủ đạo của phong cách Thạch Lam, và tác phẩm Hai đứa trẻ là một truyện tiêu biểu cho phong cách này.

haid34lam - Phong cách nghệ thuật của Thạch Lam qua truyện ngắn Hai đứa trẻ

Hình ảnh phố huyện được miêu tả theo trình tự thời gian (khi chiều buông, đêm khuya có đoàn tàu chạy qua phố huyện). Nó thể hiện sâu sắc không khí, nhịp điệu và sự biến hóa của thiên nhiên bên ngoài hài hòa với tâm trạng và cảm xúc sâu lắng của thế giới nội tâm nhân vật qua những khoảnh khắc khác nhau.

Cảnh phố lúc chiều tà.

Cảnh phố huyện được gợi lên từ những âm thanh, hình ảnh.

Tiếng trống trận, tiếng ếch nhái kêu ngoài đồng, tiếng muỗi vo ve trong quán của chị em Liên …

Khung cảnh miền tây đỏ rực như ngọn lửa và mây hồng như hòn than sắp tàn, nhà nhà lên đèn, chợ tan, ai về nhà nấy, chỉ còn lác đác vài đứa trẻ nhặt rác …

Liên là một cô gái có đời sống tinh thần phong phú, nhạy cảm với cuộc sống xung quanh, giàu lòng yêu thương, có những khám phá tinh tế về cuộc sống con người nơi xóm trọ.

Phân tích: Hình ảnh xóm phố là sự đan xen giữa hai kiểu chi tiết và hình ảnh: Hình ảnh êm đềm, thơ mộng và những hình ảnh gợi lên sự nghèo khó, lam lũ… Tất cả những điều đó đã tác động sâu sắc đến tâm hồn trong sáng của hai đứa trẻ.

Cảnh phố cuối chiều thật yên bình nhưng cũng phảng phất một nỗi buồn man mác như nỗi buồn man mác trong tâm hồn Liên. Liên ngồi thẫn thờ, đôi mắt ngập trong bóng tối, lòng đầy xót xa và hoang mang trước khi một ngày kết thúc. Cảnh chiến dịch đã thấm sâu vào tâm hồn thơ ngây của anh.

Cảnh có sự đan xen giữa hai chi tiết gợi nên chất thơ và sự lam lũ:

Thơ: Tiếng trống vang trời, miền Tây đỏ như lửa, hương vị quen thuộc của đất …

Cả lũ: Tiếng ếch nhái kêu, tiếng muỗi kêu, chợ phiên, lũ trẻ nhặt rác …

Nhận xét: Nhà văn đã rất tinh tế trong việc miêu tả ngoại vật (cảnh cuối ngày) bằng những câu văn với giọng điệu nhẹ nhàng, êm đềm, đầy chất thơ, bộc lộ tâm trạng “buồn” của nhân vật. Cảnh và nỗi buồn trong tâm hồn hòa trộn, nhuốm vào nhau, phản ứng đồng điệu, nhịp nhàng.

Cảnh đường phố được miêu tả bằng sự hòa quyện của hai yếu tố: ánh sáng và bóng tối. Từ những khe nứt của một vài cửa hàng, những ngôi sao lấp lánh hòa quyện với ánh sáng của những con đom đóm, ngọn đèn chấm bi của cô Tý, ánh đèn leo lét của gánh bún riêu chú Siêu, ngọn đèn nhỏ bên cửa hàng của chú…

Những con đường, ngõ hẻm ngập trong bóng tối, đường ra sông sâu, đường về chợ, ngõ về làng …

Tâm trạng của Liên là nỗi buồn và sự lo lắng, một mong ước (mơ hồ) về một điều gì đó tốt đẹp hơn, tươi sáng hơn so với cảnh nghèo khổ thường ngày.

Xem thêm: Viết bài văn bày tỏ quan điểm của anh / chị về phương pháp “Vừa học vừa làm”

Ánh sáng và bóng tối hợp nhất, nhưng bóng tối bao trùm, che lấp ánh sáng; ánh sáng cô đơn và mờ ảo, chỉ là “khe sáng”, “điểm sáng”, “vằn sáng”, “hạt ánh sáng”, nhưng bóng tối bao la, dày đặc, giống như một con quái vật khổng lồ bao vây, bao phủ toàn bộ khu vực của vùng lân cận. Nó gợi lên một nỗi buồn thương cảm, một sự tự nhận thức (dù còn mơ hồ) về cuộc đời của những con người sống trong tăm tối, lầm than và thân phận nô lệ trên đường phố.

Giọng điệu của đoạn văn: Giọng văn nhẹ nhàng, đầy chất thơ, câu văn như trải dài, liên kết những mạch cảm xúc trỗi dậy trong tâm hồn nhân vật trước cảnh đêm dày đặc dần bao trùm lên xóm. Ví dụ: “Đêm đã bắt đầu, một đêm hè êm như nhung và một làn gió mát thổi qua…”, “Trời tối mịt, đường sang sông sâu, đường chợ về, ngõ xóm. đến làng còn đen tối hơn… ”.

Hai chị em Liên chờ tàu đêm để thỏa lòng mong mỏi được nhìn thấy đoàn tàu. Bởi đoàn tàu đã mang đến “thế giới bên kia” tưng bừng hơn, sang trọng hơn, bừng sáng hơn từ một Hà Nội xa xôi về với ký ức tuổi thơ (nơi tuổi thơ của chị em Liên đã sống những tháng ngày hạnh phúc), một Hà Nội rực rỡ, tươi vui và không ồn ào.

Liên cảm thấy một nỗi buồn da diết, sâu lắng về cuộc sống xung quanh mình, không thể thay đổi, tất cả những gì tươi sáng, tươi đẹp chỉ là sự mong đợi, mơ hồ và xa vời. Liên “thấy mình đang sống giữa muôn vàn khoảng cách vô định như ngọn đèn bà Tý chỉ soi sáng một vùng nhỏ” – Chi tiết mang cảm giác xót xa, ngậm ngùi cho những mảnh đời mịt mờ, vô nghĩa.

Ở đây có một sự tương phản giữa hình ảnh đoàn tàu đi qua phố huyện: “Trong sáng, tươi vui và ồn ào”, gợi lại bao kỉ niệm về Hà Nội, những tháng ngày vui vẻ nhưng thoáng qua rồi biến nhịp sống thành phố trở nên mênh mang. , im lặng và bóng tối. Như vậy, đoàn tàu không những làm vơi bớt đi cuộc sống chật chội, tẻ nhạt nơi đây mà ngược lại làm cho xóm phố vắng lặng hơn, hoang vắng hơn, nỗi buồn càng thấm thía trong tâm hồn thơ ngây của hai đứa trẻ.

Như vậy, hình ảnh phố huyện đã tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần của người dân nơi đây. Mỗi cảnh tương ứng với một sắc thái tình cảm của nhân vật Liên.

Thạch Lam thể hiện tài quan sát, miêu tả vô cùng tỉ mỉ và tinh tế những biến thái của tâm hồn, tâm trạng nhân vật. Cách xây dựng thế giới hình ảnh độc đáo, cảnh vật xung quanh phản ứng bộc lộ đời sống nội tâm nhân vật. Đời sống nội tâm của nhân vật thay đổi nhịp nhàng theo từng thời kỳ.

Giá trị của tư tưởng nhân đạo:

Khi bàn về giá trị tư tưởng và nhân đạo của truyện, cần chú ý: khi miêu tả đời sống nội tâm nhân vật và ngoại cảnh, Thạch Lam muốn nhấn mạnh và làm nổi bật hình ảnh thành phố nghèo khổ, tù túng và khát vọng hướng thiện. sự sống. sự sống. Chi tiết đợi chuyến tàu xuyên đêm của chị em Liên mang thông điệp tư tưởng nhân đạo của nhà văn: Hãy cứu lấy linh hồn và tính mạng của trẻ em, để chúng được sống trong tình yêu thương và hạnh phúc thực sự.

– Qua hình ảnh xóm giềng và tâm trạng của “hai đứa trẻ” thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của tác giả đối với những kiếp người tăm tối, mòn mỏi của xã hội cũ, đồng thời ước mơ về một cuộc sống mới tươi sáng hơn cho những con người bé nhỏ.

Truyện khẳng định một phong cách riêng của Thạch Lam.

Truyện thể hiện kết cấu độc đáo, truyện không có cốt truyện, không có mâu thuẫn hay xung đột, chỉ là những chi tiết, hình ảnh gợi bao cảm xúc, suy nghĩ, trăn trở về cuộc sống của những con người sống héo hon, bấp bênh nơi chốn quê nghèo, phố xóm nghèo.

Truyện đi sâu vào việc khắc họa tâm lý, diễn biến của nhân vật với những biểu hiện tình cảm tinh tế, mơ hồ nhưng có sức lay động sâu sắc.

Giọng điệu trữ tình, mềm mại, câu từ đầy chất thơ, thể hiện nhiều sắc thái tâm trạng nhân vật.

Nguồn Edufly

Xem thêm: Hãy phân tích đoạn thơ sau (Trích bài thơ Viếng lăng Bác của nhà thơ Viễn Phương): “Miền Nam ơi… trong lòng…” (Theo Ngữ văn 9, tập hai, NXB Giáo dục, Hà Nội 2008)